Vergi Denetimi "KAŞİF" e Emanet, 4 Milyon Mükellefi Taramaya Başladı!

Hazine ve Maliye Bakanlığı, kamuoyunda naylon fatura olarak da bilinen sahte faturayla mücadele için yapay zeka destekli analiz uygulaması KAŞİF'i devreye alarak, günde 4 milyon mükellefi taramaya başladı.

Kayıt dışı ekonomiyle mücadeleyi kararlılıkla sürdüren Bakanlık, gerçekte herhangi bir mal teslimi ya da hizmet sunumu olmadığı hâlde düzenlenen sahte faturalarla ilgili yeni bir uygulamayı hayata geçirdi.

Bu kapsamda Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), sahte belgeyle mücadelede kullandığı kural tabanlı Sahte Belge Risk Analiz Programı (SARP) ile Riskli İade Takip ve Analiz Programı (RİTAP) üzerinden yürütülen çalışmaları bir üst aşamaya taşıdı.

Sahte fatura ve haksız iadelere yapay zekâlı KAŞİF takibi başladı

Sahte belge düzenleyenler ve haksız iade talep edenler, artık yapay zeka tabanlı analiz uygulaması KAŞİF ile günbegün takip ediliyor. Makine öğrenmesi ile yapay zeka teknolojilerine dayanan yeni risk analiz uygulaması KAŞİF, Başkanlığın teknoloji birimi GİB Teknoloji ile TÜBİTAK Yapay Zeka Enstitüsü tarafından geliştirildi.

Kural tabanlı çalışmayan KAŞİF, herhangi bir ön tanım ya da kural olmadan içerdiği yapay zeka modeli sayesinde çok büyük verileri günlük analiz ederek riskli durumları ortaya çıkarıyor. Mükelleflerin davranış değişiklikleri KAŞİF tarafından izlenerek otomatik algılanıyor ve her yeni durum tekrar analiz edilerek riskli mükellefler belirleniyor.

Yapay zekayla 4 milyon mükellef günlük olarak analiz ediliyor

Büyük veri platformları üzerinde çalışan ve onlarca terabaytlık veri üzerinden analiz yapan KAŞİF ile yaklaşık 4 milyon mükellef günlük analiz ediliyor.

Uygulamayla çok sayıda kategoriye ait onlarca farklı bilgi ve durum izlenerek, riskli durumlar çok daha hızlı ve doğru şekilde belirleniyor.

Mükellefiyet, fatura, tahakkuk, tahsilat, ithalat, ihracat, beyanname, bildirim, işletme ve üretim kapasitesi, çalışan, demirbaş gibi birçok başlığa ilişkin veriler analiz edilerek riskli durumlar günlük raporlanıyor.

Mükellef davranışları ile diğer bilgilerdeki değişiklikleri kendiliğinden algılayarak riskli durumları tespit etme kabiliyetine sahip uygulama sayesinde sahte belge düzenleyenler ile haksız iade talep eden mükellefler hızlı ve doğru şekilde tespit edilebiliyor.

Sahte belge düzenlemek için kurulan şirketler aynı gün belirleniyor

KAŞİF, uygulamaya geçer geçmez sahte belge düzenleme riski yüksek mükelleflere yönelik aynı gün içinde önemli tespitlerde bulundu.

Örneğin, faaliyet alanı toptan ticaret olan ve hiçbir alımı bulunmadan mükellefiyet tesis ettirdiği gün 3 farklı fatura düzenleyen mükellef tespit edildi.

Kuruluş tarihini izleyen 5'inci gün, sahte belge düzenleme riski yüksek olan farklı mükelleflere 50 milyon lira tutarında 5 sahte fatura düzenleyen mükellef belirlendi.

Bir şirkette ücretli çalışan kişi adına farklı vergi dairelerinde kurulan 7 şirketten 6'sıyla sahte belge düzenlenmesinin amaçlandığı saptandı. Söz konusu şirketler tarafından düzenlenen fatura tutarı 246 milyon lira olarak hesaplandı.

Son 3 ay içinde kurulan ve toplam 276 milyar lira tutarında fatura düzenleyen 2 bin 550 mükellefin riskinin yüksek olduğu ve herhangi bir ticari, zirai ya da mesleki faaliyeti olmadan sahte belge düzenlemek amacıyla kurulduğu tespit edildi.

Beyannamesinde 7,7 milyon lira iade edilecek KDV bildiren mükellefin, söz konusu iade tutarının haksız olduğu anlaşıldı.

Riskli mükellefler vergi incelemesine sevk edilerek vergi dairelerine bildiriliyor

Sahte belge düzenleme riskinin yüksek olduğu tespit edilen mükellefler, haklarında vergi incelemesi yapılması amacıyla Vergi Denetim Kuruluna bildiriliyor.

Söz konusu mükellefler ayrıca bağlı oldukları vergi dairelerine iletilerek iş yerlerinde yoklama yapılıyor ve vergi dairelerinde kurulan komisyon tarafından alınan kararlar çerçevesinde sahte belge düzenlemek amacıyla mükellefiyet tesis ettirenlerin kayıtları kapatılıyor.

"Risk analiz altyapısı sürekli yenileniyor"

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, son teknoloji uygulamaların, kayıt dışı ekonomiyle mücadeleyi etkinleştirdiğini belirterek, "Kayıt dışılıkla mücadelede yeni bir döneme girdik. Yapay zeka ve makine öğrenmesi gibi yeni teknolojilerle artık kayıt dışı tüm faaliyetleri anında tespit ediyor ve işlem yapıyoruz. Tüm mükelleflerimizi kayıt içinde kalmaya davet ediyorum." dedi.

Gelir İdaresi Başkanlığının, risk analiz altyapısını sürekli yenilediğini vurgulayan Şimşek, "Bu uygulamalarla hem kayıt dışı ekonomiyle etkin şekilde mücadele etmeye hem de rekabet eşitsizliği meydana getiren uyumsuzlukları önlemeye devam edeceğiz." diye konuştu.

Yeni yılda vergi ve harçlar yeniden değerleme oranının altında belirlenecek

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, yeni yılda vergi ve harçları, yüzde 25,49 olarak belirlenen yeniden değerleme oranı yerine, enflasyon hedeflerini dikkate alarak daha düşük artırmak için çalıştıklarını belirtti.

AA Ankara

Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından hazırlanan Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile bu yıl için yeniden değerleme oranı yüzde 25,49 olarak belirlendi.

• Yeniden değerleme oranı bu yıl için yüzde 25,49 olarak belirlendi

Bakan Şimşek, konuya ilişkin, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, yeniden değerleme oranının sadece vergi artışlarında kullanılmadığını, gelir vergisi tarifesi başta olmak üzere vergi kanunlarında yer alan istisna tutarlarının da bu oranla güncellendiğini belirtti.

Daha önce de vergi ve harçlardaki güncellemenin, yeniden değerleme oranı yerine enflasyon hedeflerini dikkate alarak bütçe imkanları doğrultusunda daha düşük oranda yapılmasının gündemlerinde olduğuna işaret eden Şimşek, "Vergi ve harçları yeniden değerleme oranı yerine enflasyon hedeflerini dikkate alarak daha düşük oranda artırmak için çalışmalarımızı sürdürüyoruz." dedi.

"İstisna tutarları yeniden değerleme oranında artırılacak"

Yeniden değerleme oranıyla gelir vergisi tarifesi başta olmak üzere tarifeler ve mükelleflerin yararlanacağı istisna tutarlarının da güncellendiğini anımsatan Şimşek, "Gelir vergisi tarifesi yüzde 25,49 oranıyla güncellenecek. Vatandaşlarımızın aleyhine bir düzenleme yapmayacağız. Çalışanların yararlandığı yol, yemek paralarına ilişkin istisna tutarları, engelli vatandaşlarımızın yararlandığı gelir vergisi indirimi tutarları, kira gelirlerindeki, değer artış kazançlarındaki, arızi kazançlardaki istisna tutarları gibi çok sayıda istisna tutarları da yeniden değerleme oranıyla artırılacak." diye konuştu.

Öte yandan, vergi kanunları çerçevesinde esnaf muaflığı limiti, basit usule tabi mükelleflerin kira ve kazanç istisnası hadleri, defter tutma hadleri ile veraset ve intikal vergisinde istisna tutarları da yeniden değerleme oranıyla artıyor.

Kayıt dışı ekonomiyle mücadele için 2026 bütçesinde 8,3 milyar lira ayrıldı

Türkiye'de güven ve denetimin sağlanması, giriş ve çıkışlarda uygunsuzluğa geçit verilmemesi amacıyla yürütülecek "Kayıt Dışı Ekonomiyle Mücadele" programı için 2026 bütçesinden 8,3 milyar lira ödenek kullandırılması planlandı. AA

AA muhabirinin 2026 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi'nden yaptığı derlemeye göre Türkiye, kayıt dışı ekonomiyle mücadelesinde gümrüklü yer ve sahalarda kamu düzeninin bozulmasını önleyecek tedbirleri alma ve kaçakçılığa geçit vermeme hedefiyle hareket ediyor.

Bu kapsamda, kaçakçılıkla mücadelede etkinliğin artırılmasıyla gümrüklü alanlarda asayişin sağlanması, giriş ve çıkışların her türlü suistimali önleyecek şekilde denetim altında tutulması hedefleniyor.

Teknik sistemlerin yerli üretimine ağırlık verilecek

Mevzuatın ve sistemlerin amaçları dışında kullanımını engelleyecek denetim ve izleme mekanizmalarının, Milli Tarama Sistemleri (MİLTAR) gibi yerli ve milli imkanlarla üretilen yüksek teknolojiye sahip sistemlerle entegrasyonunun geliştirilmesi planlandı.

Uzun vadede kaçakçılıkla mücadelede kullanılan teknik sistemlerin yerli üretimine ağırlık verilmesine yönelik çalışmalar da öne çıktı. Buna göre, MİLTAR-III Projesi kapsamında 2025-2027 döneminde yarı sabit, gezgin ve hayalet sistemlerle birlikte hibrit teknolojili tarama sistemlerinin üretimi, yapay zeka ve görüntü paylaşım ağı yazılımı, hızlandırıcı ve dedektörlerin de yerli olarak üretilmesi amaçlandı.

Gümrük kaçakçılığıyla mücadelede, özellikle dedektör köpek ve idarecilerinin sayısının artırılması ve dünya standartlarında eğitime tabi tutulması noktasında uluslararası kurum ve kuruluşlarla işbirliğine yönelik politikanın sürdürülmesi hedeflendi.

Yıllık denetimler artırılacak

Söz konusu amaç ve hedefler doğrultusunda, gümrük sahalarında özellikle hızlı aramada etkili görev üstlenen, bu yıl 255 olan dedektör köpek sayısının gelecek yıl da korunması, 2027 sonunda ise 260'a yükseltilmesi öngörüldü. Kaçak eşya bazında uzmanlaşmış veri analiz ekip sayısının da yıl sonunda 36'ya, 2026'da ise 40'a çıkarılması planlandı.

Yasa dışı faaliyetlerin tespiti ve önlenmesi süreçlerinin daha etkin ve hızlı şekilde yürütülmesine katkı sağlayan teknik sistem ve ekipman sayısının ise yıl sonunda 2 bin 190 olması bekleniyor. Bu sayının gelecek yıl 2 bin 375'e ulaştırılması hedeflendi. Bu doğrultuda yapılacak denetimlere ağırlık verilmesi, 2024'te 3 bin 700 olan yıllık denetim sayısının 2025 sonunda 3 bin 800'e ulaşması, 2026'da ise 3 bin 875'e yükseltilmesi amaçlandı.

Söz konusu hedeflere ulaşmak için gelecek yıl bütçesinde 8 milyar 270 milyon 215 bin lira kaynak ayrıldı.